SİNESTEZİ

Hiç renkleri duyduğunuz, kelimeleri tattığınız oldu mu? Cevabınız evet ise siz de her 20.000 bireyden biri gibi sinestezik olabilirsiniz. Dilerseniz gelin beraber detaylarını öğrenelim!

Sağlıklı bireylerde, beyindeki sinyalleri tetikleyen uyarım (ekzitasyon) ve sönümlenim (inhibisyon) sistemleri dengededir. İnhibisyonun hasar görmesi ile ekzitasyon denetlenemez. Sonuç olarak uyarımlarda artış olup sadece ilgili bölgelerde değil birçok bölgede etkileşim gerçekleşir. Bundan dolayı bir tabloya bakan sinestezik birey güzel bir senfoni duyabilirken bir kelimenin “sinirli” olduğunu hissedebilir. Çünkü nöronları tek bir yeri etkinleştirmesi gerekirken birden fazla yerin aktifliğine sebep olur.

(Her bireyde farklılık göstermektedir.)

Ne kadar ilginç değil mi? Bilim insanların da ilgisini çekmiş olmalı ki hakkında birçok araştırma var. Fakat ne yazık ki neyin sebep olduğuna dair net sonuca varılamamakta. Yine de genelleyecek olursak “genetik ve çevresel faktörler” şeklinde ikiye ayırmak yanlış olmaz.

Genetik açıdan bakıldığında uzun bir süre X kromozomu ile taşındığı düşünülür fakat sonradan babadan oğula geçtiğini gözlemledikleri bir vaka ile karşılaşınca bu teori geçerliliğini yitirir. Aynı zamanda sinir sistemini bu denli etkileyen net bir gen de saptanamamaktadır.

Çevresel faktörlerden kastımız ise geçirilen çeşitli hastalıklardır. Epilepsi, mani, şizofreni, oligofreni, psikopati gibi beyni derinden etkileyen hastalıkların sonucunda sinestezi vakalarına rastlanabilir. Fakat bu hastalıklara sahip her bireyin sinestezik olmadığını gözlemleyince de kafalar haliyle karışıyor. Neden bazı hastalar sinestezik olurken diğerleri olmuyor? O halde buna sebep olanın genetik olduğunu söyleyebilir miyiz?

Sorular, sorular… Her ne kadar çözülememiş olsa da sinesteziyi “hastalık” olarak ele almamız doğru olmaz. Çünkü bu bireylerin algıları oldukça güçlü ve analitik zekaları gelişmiştir. Genellikle sanata da yatkın olurlar. Hatta tanıdığımız isimlerden birkaçı da sinesteziye sahiptir. Şarkıcı Pharrell Williams, Kanye West; ressam Vincent Van Gogh, Wassily Kandinsky; yazar Vladimir Nabokov; besteci Duke Ellington, Franz Liszt, Nikolai Rimsky Korsakov; fizikçi Richard Feynman ve şair Arthur Rimbaud ile Charles Baudelaire örneklerin arasındadır.

Yazar: Vaveyla

Kaynak: Onedio, KreatifBiri, Matematiksel, Vikipedi, Evrim Ağacı, İyi Ki Görmüşüm

Share

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir