KOBRA ETKİSİ

Hemen hemen her zaman hepimizin karşısına sorunlar çıkabiliyor. Bu sorunları çözmek için bazı adımlar atıyoruz. Ancak attığımız bu adımlar bizi her zaman çözüme götürmeyebiliyor. Hatta sorunu çözüme götürmekten ziyade daha da büyütüp içinden çıkılmaz bir hale getirebiliyor. Bu gibi durumları açıklayan bir terim var: Kobra etkisi. Bu haftaki yazımızda bu etkiden bahsedeceğiz. Gelin, hep birlikte yazımıza geçelim.

Kobra etkisi, bir sorunu çözmek için attığımız adımların sonucunda durumun öncekinden daha kötü bir hale gelmesine deniyor. Bizdeki “kaş yaparken göz çıkarmak” deyimiyle hemen hemen aynı anlama gelen bu etkinin ortaya çıkış hikayesi bir hayli etkileyici.

Hindistan’nın İngiliz sömürgesi olduğu yıllarda başkent Delhi’de zehirli kobralar çok sayıda insanın ölümüne sebep oluyor. Bu durum karşısında derhal bir şeyler yapması gereken İngiliz yönetiminin aklına muhteşem(?) bir fikir geliyor:

“Her ölü kobra için fakir Hint halkına para verelim.”

İlk bakıldığında dahice gözüken bu fikir, uygulanmaya başlandığı ilk zamanlarda gerçekten de etkili oluyor. Halkın cebi para dolarken İngiliz yönetimi de yılanlardan kurtulmaya başlıyor. Ancak durum böyle devam etmiyor. Daha fazla para kazanmak isteyen Hintliler, kobra çiftlikleri kurarak yılanların sayısının azalmasından ziyade artmasına sebep oluyor. Bir süre sonra durumu fark eden yönetim ölü kobra başına para vermekten vazgeçiyor. Çiftliklerindeki kobraların artık para etmeyeceğini, üstelik yılanların kendilerine masraf olacağını düşünen Hintliler, tüm yılanları Delhi sokaklarına salıyor. Birkaç gün içerisinde sokaklardaki kobra sayısı eskisinden de daha fazla oluyor. O günden beri bunun gibi çözülmeyi bekleyen ancak çözülmekten ziyade daha da kötü bir hal alan durumlara “kobra etkisi” adı veriliyor.

Aynı yöntemle sorunlarını çözmeye çalışan İsrail’deki bir anaokulunda da benzer şeyler yaşanıyor. Velilerin çocuklarını okuldan almaya geç gelmelerinden dolayı boş yere okulda bekleyen öğretmenler bu durumdan beziyor. Okulun yöneticileri sorunu çözmek için velilerden geç kaldıkları her 10 dakika için 3 dolar ödemelerini istiyor. 6 hafta boyunca bu kararı uygulayan yönetim velilerin geç gelme oranının iki kat arttığını görüyor. Geç gelme oranında artış oluyor çünkü veliler “paramı öder, geç gelirim” düşüncesine giriyor ve dolayısıyla geç geliyor.

Sonuç olarak sorunlarımız için bulduğumuz çözümlerin olası sonuçlarını enine boyuna düşünmeliyiz. Bu düşünme eylemini sadece sorunlarımızın olduğu zamanlarda gerçekleştirmenin yanı sıra, hayatımıza da entegre etmeli; yaydan çıkan okun geri gelmeyeceğini hesaba katarak hareket etmeliyiz.

Sevgiyle kalın…

tkz

Kaynak: Onedio, LinkedIn, ListeList, Beni Ödülle Cezalandırma- Dr. Özgür Bolat, Unsplash

Share

You may also like

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir