BİLİŞSEL ÇELİŞKİ

“Ders çalışmalıyım. Neden? Çünkü sınav haftam. Çalışmazsam ne olur? Sınavlarımdan düşük not alırım. Alır mıyım gerçekten? Alırım. Ama almayabilirim de. Ya alırsam? Ama dersleri dinledim. Hem sınavlar internet üzerinden olduğu için basit sorarlar. Fazla çalışmama gerek yok yani. Neyse, şu bölümü de izleyeyim de sonra bakarız çaresine…”

Tanıdık geldi mi? Tanıştırayım: Ben 🙂 Sınav haftasında bu tarz düşünceler esir alıyor beni. Ve sadece sınav haftasında da değil, hayatımın her anında olabiliyor bu olay. Ve bundan kurtulmak hiç de kolay olmuyor.

Psikoloji biliminde bu olayı açıklayan bir kuram var: Bilişsel çelişki/uyumsuzluk. 1957 yılında bu kuramı ortaya atan sosyal psikolog Leon Festinger, davranışlarımızı etkileyen tutumlarımız ile tutumlardan kaynaklı davranışlarımız arasında uyuş arayışında olduğumuzu ileri sürer. Ancak her zaman tutumlarımız ile davranışlarımız uyumlu olmaz. Böyle durumlarda benim yukarıda hissettiğim gibi bir rahatsızlık hissederiz. Bilişsel çelişki yaşadığımız anlarda oluşan bu rahatsızlık, bizi bu olumsuz durumdan kurtulmak için motive eder. Yaşadığımız bu çelişki düşük seviyede ise herhangi bir hareket göstermeyiz. Ancak yüksek düzeyde bir çelişki yaşıyorsak bu durumdan kurtulmak için değişik yollar izleriz. Festinger bu konuda dört farklı yoldan bahseder. Hadi, yukarıda bahsettiğim olay üzerinden bu yolları inceleyelim:

Yol 1: Kişi kendi davranışını değiştirebilir.
Yani o bölümü izlemem ve kalkıp ders çalışırım. (Bu arada gerçekten de sınav haftam. Umarım bu yolun yolcusu olurum 🙂)
Yol 2: Kişi kendi tutumunu değiştirebilir.
Yukarıda takındığım tavır tam olarak bundan, yani ders çalışmamamın bana çok zararı olmayacağını savunup harekete geçmememden bahsediyor.
Yol 3: Kişi kendi tutum ve davranışını destekleyecek yeni bilgiler elde edebilir.
Örneğin, sınıf arkadaşlarımdan birisinin “Kanka, hoca her sene aynı soruları soruyor ya.” demesi üzerine ders çalışmama davranışımı kendimce desteklemem.
Yol 4: Kişi hissettiği bu rahatsızlığın önemini azaltabilir.
Ders çalışmamamın diğer sorunlarımın karşısında pek de öneminin olmadığını düşünmem beni bu yola sokabilir. (Düşman başına 😂)

Bu tarz örnekleri çoğaltabiliriz. Mesela taraftarı olduğumuz takım ya da desteklediğimiz siyasi parti hakkında muhalif düşüncelerle karşılaştığımız zamanlarda da bilişsel çelişki yaşayabiliriz. Böyle bir anda durumu kontrol altına almak ve her daim doğru yolun yolcusu olmak dileğiyle. Sevgiyle kalın…

Bir de derslerinize çalışın 😂😇

Yazar: tkz

Kaynakça: Wikipedia, DoktorTakvimi

Share

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir