ADLİ TIP VE GEN TEKNOLOJİSİ

DNA teknolojisinin yeri günümüzde oldukça büyüktür. Çeşitli hastalıkların teşhisinde, tedavilerde, annelik-babalık testlerinde ve birçok alanda kullanılır. Bugün ise sizlerle bu teknolojinin adli tıptaki konumunu inceleyeceğiz.

Vücudumuzdaki her bir faaliyeti ürettiği proteinler sayesinde yöneten DNA, bizi biz yapan bilgileri içerir ve her birimizin şahsına özeldir. Fakat bir organizmanın gelişiminden ve işleyişinden sorumlu olduğundan dolayı her birimizin DNA’sı %99,5 oranda tamamıyla aynıdır. Yani bunca insanı birbirinden ayıran sadece %0,5’lik bir dilimdir. Bu farklılığının sebebi ise genomda tanımlanmış 13 bölgedeki kısa peş peşe tekrarlanan sekansların (STR) bireye özel olmasıdır. İşte DNA teknolojisi de burada devreye girer. Suç mahalinde bulunan kan, meni, idrar, tükürük gibi biyolojik örneklerden izole edilen DNA; PCR tekniği ile laboratuvar ortamında çoğaltılarak jel elektroforez işleminden geçirilir ve STR analizi yapılır. Peki bu jel elektroforezi nedir ve nasıl yapılır?

JEL ELEKTROFOREZİ

İlk olarak elektrik akımını iyi iletebilen ve yapısında por bulunduran özel bir jel hazırlanır. Bu jel, akımın oluşturulacağı ve DNA örneklerini yerleştirebileceğimiz kuyucuk denilen alanlara sahip bir tankın içerisine konur. DNA eksi yüklü olduğu için akım oluşturulduktan sonra artı kutba hareket eder ve büyüklüğüne bağlı olarak porlardan geçerek belli bir yere kadar ilerleyebilir. İlerleme durduktan sonra boyanarak bantların pozisyonları belirlenir. Adli tıpta da bu işlem, suç mahalinden alınan örnek ve şüphelinin DNA’sının kıyaslanması için yapılır. İsterseniz sizinle beraber bir örnek yapalım şimdi:

Yukarıda görmüş olduğunuz bir tecavüz vakasının incelemesidir. 1. ve 2. bölgelerdeki bantlar direkt mağdur ve şüpheliden alınan DNA örnekleriyken 4. ve 5. bölgelerdeki, olay yerinden alınan örneklerdir. Ortadaki referans DNA ise çizgileri tespit etmemizde bize yardımcı olur.

1. ve 4. bölgelere baktığımızda bantların aynı çizgiye denk geldiğini fark ediyoruz. Bu zaten beklediğimiz bir şey. İkisinin de aynı bireyden geldiğini biliyoruz. Fakat 2. ve 5. bölgelerde aynı eşitliği göremiyoruz. O zaman rahatlıkla söyleyebiliriz ki şüphelimiz suçlu değildir.

Yazıdan da anlayacağımız gibi DNA teknolojisinin gelişmesiyle bu alandaki mevcut sorunlarımızın bir çoğu çözüme kavuşmuştur. Tabi eksikler ve geliştirilecek daha çok şeyimiz var. Fakat hızlı bir şekilde yol katetmekteyiz.

Bilimle kalın…

Yazar: Vaveyla

Kaynak: Vikipedi, Dergipark, Lab Akademi, About Molecular Biology

Share

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir